Những tuần gần đây, thị trường trái phiếu chính phủ thế giới rơi vào một giai đoạn biến động mạnh mẽ. Tại các nước phát triển như Nhật Bản, Anh và Đức, lợi suất trái phiếu dài hạn liên tục tăng cao, lập các mức đỉnh chưa từng có trong nhiều chục năm. Động thái này phản ánh lo ngại của các nhà đầu tư về triển vọng kinh tế toàn cầu, áp lực lạm phát dai dẳng và những thay đổi trong chính sách tiền tệ. Nhưng trong khi đó, Việt Nam lại cho thấy một câu chuyện khác — một câu chuyện về tương đối ổn định.
Cuộc bán tháo lan rộng trên thế giới
Từ đầu năm đến nay, thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu chứng kiến một làn sóng bán tháo chưa từng thấy. Các quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm và những nhà đầu tư tổ chức khác đã vội vàng thanh lý các vị thế trái phiếu lâu năm của họ, lo sợ rằng lợi suất sẽ tiếp tục tăng. Sự bán tháo này không phải là một sự kiện cô lập mà phản ánh những endinhag căng thẳng cơ bản trong nền kinh tế toàn cầu.
Tại Nhật Bản, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm vượt qua ngưỡng 1% lần đầu tiên trong nhiều năm, gây ra cơn chao đảo trên thị trường chứng khoán Tokyo. Ở Anh, lợi suất trái phiếu chính phủ cũng tăng nhanh chóng, phản ánh những lo ngại về sức khỏe tài chính của nước này. Tại Đức, tình hình tương tự xảy ra, với những mức lợi suất mà các giới chuyên gia cho rằng có thể gây ra các vấn đề cho các ngân hàng phải nắm giữ số lượng lớn trái phiếu lâu năm.
Động lực đằng sau sự biến động
Các nhân tố thúc đẩy cuộc bán tháo này rất đa dạng. Thứ nhất, lo ngại rằng các ngân hàng trung ương sẽ duy trì lãi suất cao hơn lâu hơn để chống lạm phát. Thứ hai, triển vọng về sự phục hồi kinh tế chậm hơn dự kiến ở một số nước lớn. Thứ ba, những lo ngại địa chính trị, bao gồm cả tình hình ở Ukraine và các căng thẳng thương mại, đã tạo ra sự không chắc chắn sâu sắc trong các quyết định đầu tư.
Những yếu tố này kết hợp lại đã tạo ra một môi trường không thuận lợi cho trái phiếu chính phủ lâu năm, đặc biệt là tại các nước có nền tảng kinh tế yếu hơn hoặc có mức nợ công cao hơn.
Việt Nam nổi bật với sự ổn định tương đối
Trong bối cảnh này, Việt Nam tỏ ra là ngoại lệ đáng chú ý. Các giới quan sát thị trường chỉ ra rằng trái phiếu chính phủ Việt Nam ghi nhận những biến động ôn hòa so với các nước khác. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Việt Nam vẫn duy trì trong một dải khá ổn định, không có những bước nhảy vọt đáng kể như ở các nước phát triển.
Sự ổn định này xuất phát từ nhiều nguồn. Một là, nền kinh tế Việt Nam tiếp tục tăng trưởng ở mức cao — trung bình khoảng 6-7% mỗi năm trong giai đoạn vừa qua — điều này tạo ra một nền tảng vững chắc cho thị trường tài chính. Hai là, mức nợ công của Việt Nam, mặc dù có tăng, nhưng vẫn ở mức tương đối kiểm soát được. Ba là, các nhà đầu tư vẫn xem Việt Nam là một trong những điểm đến an toàn hơn trong khu vực Đông Nam Á, nhất là đối với các quỹ đầu tư cấp cao.
Vị thế của Việt Nam trên bản đồ tài chính toàn cầu
Sự tương phản giữa Việt Nam và các nước khác làm nổi bật những ưu thế cạnh tranh của nước ta trong cuộc chạy đua thu hút vốn nước ngoài. Các quỹ đầu tư lớn, khi phải chọn giữa các thị trường phát triển đang chao đảo và các thị trường mới nổi ổn định, đã tìm thấy Việt Nam là một lựa chọn hấp dẫn.
Điều này cũng phản ánh quá trình tích hợp của Việt Nam vào nền kinh tế toàn cầu. Với vai trò là một trong những điểm đến chính cho đầu tư nước ngoài trực tiếp, nhất là trong bối cảnh các công ty tìm cách giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, Việt Nam đã xây dựng được một hình ảnh là một điểm đến an toàn và bền vững.
Tuy nhiên, sự ổn định này không có nghĩa là Việt Nam hoàn toàn miễn nhiễm với những rủi ro toàn cầu. Nếu cuộc khủng hoảng kéo dài, hoặc nếu có một sự suy giảm kinh tế lớn hơn được dự báo, Việt Nam cũng có thể chứng kiến sự tăng lợi suất trái phiếu. Nhưng cho đến nay, khả năng quản lý rủi ro của nước ta đã tỏ ra khá tốt.
Các nhà phân tích thị trường chỉ ra rằng chiến lược cân bằng ngân sách và quản lý nợ công của Chính phủ Việt Nam đã tạo ra lợi thế. Thêm vào đó, sự đa dạng trong các nguồn tài trợ — từ các vay nước ngoài đối với dự án hạ tầng đến nợ nội địa — đã giúp giảm áp lực lên bất kỳ một nguồn tài chính nào trong thời kỳ khủng hoảng.
Khi nhìn vào biểu đồ lợi suất trái phiếu chính phủ trên toàn thế giới, Việt Nam nổi lên như một điểm sáng. Trong khi những chiếc đỏ mực tăng tốc độ tại các thị trường phát triển, dòng biểu đồ của Việt Nam vẫn duy trì một quỹ đạo bình ổn. Điều này không chỉ tốt cho các nhà đầu tư, mà còn tốt cho bất kỳ doanh nghiệp nào cần vay nợ để tài trợ cho các dự án mở rộng tại nước ta.