Cuộc đối đầu giữa chính quyền thành phố New York và tập đoàn công nghệ khổng lồ Amazon đang bước vào giai đoạn mới, khi Thị trưởng Mamdani công bố một dự luật nhằm thay đổi cách thức mà gã khổng lổ thương mại điện tử quản lý lực lượng giao hàng của mình. Đây không phải là một cuộc xung đột thông thường giữa chính phủ địa phương và một công ty tư nhân, mà là một bước ngoặt quan trọng trong cách các thành phố lớn của Mỹ kiểm soát các nền tảng kinh tế chia sẻ.
Áp lực từ các tài xế giao hàng
Hàng nghìn tài xế giao hàng cho Amazon ở New York đang làm việc với tư cách là những độc lập thương nhân, không được hưởng các quyền lợi cơ bản như bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp hay phụ cấp xăng dầu. Tình trạng này đã tạo ra một khoảng trống pháp lý mà công ty có thể khai thác để giảm thiểu chi phí hoạt động, trong khi những người thực hiện công việc chịu gánh nặng tài chính và cơ thể vì tốc độ giao hàng ngày càng nhanh hơn.
Các mức tiền lương có thể dao động từ một ngày đến ngày tiếp theo, không có sự ổn định. Nhiều tài xế phải làm việc 12 giờ trở lên mỗi ngày để kiếm đủ sống, trong khi chi phí bảo trì xe cộ, xăng dầu và các khoản phí khác đều phải tự chi trả. Các vụ tai nạn giao thông hay chấn thương do công việc lặp đi lặp lại cũng không được bảo vệ như những nhân viên chính thức.
Dự luật của Thị trưởng Mamdani: Những nội dung chính
Dự luật mà Thị trưởng Mamdani đề xuất yêu cầu Amazon phải công nhận những tài xế giao hàng là những nhân viên chính thức thay vì những nhà thầu độc lập. Điều này có nghĩa là công ty phải chịu trách nhiệm trực tiếp cung cấp các lợi ích tiêu chuẩn của ngành như bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm thất nghiệp, và các khoản thanh toán đúng hạn có thể dự đoán được.
Ngoài ra, dự luật cũng đề cập đến các vấn đề an toàn lao động và khả năng tổ chức công đoàn. Nếu được thông qua, đây sẽ là một tiên lệ mạnh mẽ ảnh hưởng đến cách các công ty công nghệ khác quản lý lực lượng lao động của họ trong thành phố.
Phản ứng từ Amazon và cộng đồng kinh doanh
Amazon đã phản đối gay gắt dự luật này, lập luận rằng những tài xế giao hàng độc lập là một phần thiết yếu của mô hình kinh doanh hiện đại và linh hoạt. Công ty cho rằng việc reclassify họ thành nhân viên sẽ làm tăng đáng kể chi phí hoạt động, có thể dẫn đến tăng giá dịch vụ cho người tiêu dùng hoặc giảm cơ hội việc làm.
Tuy nhiên, các nhóm vận động quyền lao động cho rằng đây chỉ là một luận cứ được sử dụng để bảo vệ lợi nhuận. Họ chỉ ra rằng Amazon là một trong những công ty giàu có nhất thế giới với vốn hóa thị trường lên tới hàng trăm tỷ đô la, và công ty hoàn toàn có khả năng chi trả các khoản phúc lợi cơ bản cho công nhân của mình.
Bối cảnh rộng hơn: Kinh tế chia sẻ và quyền lao động
Cuộc tranh cãi này phản ánh một thách thức lớn hơn mà các thành phố lớn trên khắp thế giới đang phải đối mặt: làm thế nào để bảo vệ công nhân trong nền kinh tế chia sẻ khi ranh giới giữa nhân viên và nhà thầu độc lập ngày càng mờ nhạt. Các nền tảng như Uber, Lyft, DoorDash và những công ty tương tự khác cũng sử dụng mô hình tương tự, tạo ra hàng triệu người lao động không được bảo vệ bởi luật lao động truyền thống.
Một số thành phố khác như San Francisco và Los Angeles cũng đang xem xét các biện pháp tương tự. California từng cố gắng thông qua Đạo luật Nghề nghiệp vào năm 2020, nhưng sau đó đã được sửa đổi do áp lực mạnh mẽ từ các công ty công nghệ.
Triển vọng phía trước
Nếu dự luật của Thị trưởng Mamdani được thông qua, nó sẽ đặt ra một kỳ vọng mới cho các công ty cung cấp dịch vụ giao hàng và các nền tảng kinh tế chia sẻ khác. Điều này có thể kích hoạt một cuộc chiến pháp lý kéo dài, với Amazon có khả năng sẽ khiếu nại bằng các lập luận về hiến pháp và quyền thương mại.
Tuy nhiên, xu hướng rõ ràng là ngày càng có nhiều người lao động và nhà hoạt động cho rằng những tài xế giao hàng này đã bị khai thác quá lâu. Họ xứng đáng được đối xử giống như những nhân viên khác, với các quyền lợi và bảo vệ pháp lý cơ bản mà bất kỳ lao động nào cũng nên có. Kết quả của cuộc tranh cãi ở New York có thể có ảnh hưởng sâu rộng không chỉ tại Mỹ mà còn trên toàn thế giới, nơi các công ty công nghệ đang tìm cách mở rộng các hoạt động kinh doanh của họ.