Khi đồng hồ chỉ 17 giờ 30 phút chiều, Mai Trâm bỏ lại chiếc bàn làm việc trong tòa cao ốc trên phố ở TP HCM. Cô thay áo khoác công sở thành bộ đồng phục nhân viên giúp việc, chuẩn bị cho ca làm tối của mình. Đây không phải trường hợp ngoài lệ ở thành phố lớn nhất cả nước, nơi chi phí sinh hoạt ngày càng tăng cao và nhiều người phải tìm thêm nguồn thu nhập để trang trải cuộc sống.
Những lựa chọn thêm việc ngoài giờ của người lao động trẻ
Hiện tượng nhân viên văn phòng làm thêm giúp việc theo giờ đang trở nên phổ biến tại các thành phố lớn. Một phần vì mức lương từ công việc chính không đủ để đáp ứng nhu cầu cuộc sống ngày một đắt đỏ, nhưng cũng vì công việc giúp việc theo giờ mang lại sự linh hoạt về thời gian. Sau khi rời khỏi văn phòng, họ có thể chọn những ca làm tối hoặc cuối tuần mà không ảnh hưởng đến công việc chính.
Những công việc giúp việc theo giờ thường bao gồm dọn dẹp nhà cửa, lau rửa, sắp xếp, chuẩn bị bữa ăn và các công việc vệ sinh khác. Mức lương cho loại công việc này dao động từ 50.000 đến 150.000 đồng mỗi giờ tùy theo vị trí địa lý và loại công việc. Với một ca làm kéo dài từ 2 đến 4 giờ vào buổi tối, nhiều người có thể kiếm thêm 200.000 đến 600.000 đồng mỗi ngày, số tiền không nhỏ khi tính trong một tháng.
Áp lực tài chính thúc đẩy sự lựa chọn này
Đối với những nhân viên văn phòng ở TP HCM, mức lương trung bình từ 8 đến 15 triệu đồng/tháng có vẻ khá hậu hĩ khi nhìn trên giấy tờ. Tuy nhiên, khi phải trả tiền nhà, tiền ăn, tiền xe, chi phí điện nước, cấp mỗi tháng lại ngoài sức tưởng. Giá nhà cho thuê ở TP HCM hiện đang ở mức 4 triệu đến 8 triệu đồng/tháng cho một phòng nhỏ ở các khu vực gần khu công nghiệp. Sau khi tính hết các chi phí cơ bản, phần lớn nhân viên văn phòng chỉ còn lại một lượng tiền nhỏ để tiết kiệm hoặc ứng phó với các chi phí bất ngờ.
Thêm vào đó, mong muốn có chất lượng cuộc sống tốt hơn, tích lũy để mua nhà, kết hôn, hay có những khoản tiết kiệm để ứng phó với tình huống khẩn cấp cũng là những yếu tố thúc đẩy nhiều người chọn làm thêm. Không phải ai cũng có thể được hưởng mức lương cao hay có cơ hội phát triển sự nghiệp nhanh chóng.
Cuộc sống kép của người lao động trẻ
Hành trình của những người như Mai Trâm phản ánh một thực tế đau đớn của xã hội hiện đại. Họ bắt đầu ngày mới từ sáng sớm, có thể đi làm từ 7 hoặc 8 giờ sáng. Đến buổi chiều, sau 8 tiếng làm việc liên tục tại văn phòng, họ không thể về nhà để nghỉ ngơi. Thay vào đó, họ phải thay quần áo, trang bị dụng cụ lao động và tiếp tục làm việc đến 9 hoặc 10 giờ tối. Bây giờ là những người lao động thực sự làm việc từ 12 đến 14 tiếng mỗi ngày.
Thể chất của họ chịu áp lực rất lớn. Công việc văn phòng đòi hỏi sự tập trung cao độ, ngồi lâu trước máy tính, gây mỏi mắt và đau lưng. Công việc giúp việc lại đòi hỏi sức lực, vận động nhiều và tiếp xúc với các hóa chất làm sạch. Kết hợp cả hai khiến cơ thể không có thời gian thực sự để phục hồi.
Những thách thức không nói ra
Không chỉ mệt mỏi về thể chất, những người lao động thêm giờ này còn phải đối mặt với những thách thức tâm lý. Họ có ít thời gian cho cuộc sống cá nhân, bạn bè, gia đình. Mối quan hệ tình cảm cũng bị ảnh hưởng vì họ thường quá mệt mỏi để có những cuộc trò chuyện ý nghĩa hay các hoạt động chung. Ngoài ra, còn có những lo ngại về sức khỏe dài hạn. Làm việc quá sức trong thời gian dài có thể dẫn đến các bệnh liên quan đến căng thẳng, tim mạch và các vấn đề sức khỏe tâm thần khác.
Một số người cũng phải chịu sự kỳ thị hoặc cảm thấy xấu hổ khi có hai công việc khác biệt về bản chất. Họ lo lắng rằng nếu đồng nghiệp biết mình làm công việc giúp việc vào buổi tối, sẽ bị nhìn thường hay bị ảnh hưởng đến đánh giá chuyên môn tại công ty.
Những cách thức mà người lao động tìm kiếm cân bằng
Mặc dù gặp nhiều khó khăn, nhưng những người làm thêm giờ vẫn cố gắng tìm cách cân bằng. Một số người chọn những ca làm vào cuối tuần thay vì mỗi ngày, để có ít nhất một hoặc hai ngày trong tuần để thực sự nghỉ ngơi. Những người khác lại tìm kiếm công việc giúp việc gần nhất với nơi cư trú của họ để tiết kiệm thời gian di chuyển. Có những ứng dụng và công ty dịch vụ giúp việc theo giờ đã xuất hiện, tạo điều kiện để người lao động dễ dàng tìm kiếm công việc và sắp xếp lịch làm việc của mình một cách linh hoạt hơn.
Tuy nhiên, giải pháp cơ bản của vấn đề này nằm ở mức lương. Nếu các nhân viên văn phòng được trả lương xứng đáng với công sức của họ, họ sẽ không cần phải hy sinh sức khỏe và cuộc sống cá nhân để kiếm thêm thu nhập. Câu chuyện của Mai Trâm và hàng triệu người lao động khác là một lời nhắc nhở rằng xã hội cần phải quan tâm nhiều hơn đến điều kiện sống của những người làm công việc cơ bản này, và hỗ trợ họ để có một cuộc sống đầy đủ và khỏe mạnh hơn.